دستگاه اکسیژن ساز

دستگاه اکسیژن ساز (Oxygen Concentrator) چیست؟

دستگاه اکسیژن ساز یا همان تغلیظ کننده (غلیظ کننده) اکسیژن یکی از مهمترین و ضروری ترین وسایل پزشکی خانگی می باشد که اکسیژن مورد نیاز بیماران را بیمارانی که سطح اکسیژن یا SPO2 خون شان پایین است را تغلیظ کردن هوای محیط به اکسیژن خالص به طور مستمر تامین می کند. توجه به این نکته حایز اهمیت می باشد که استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بسیار ساده بوده و نیاز به تخصص ویژه ندارد.

دستگاه اکسیژن ساز چگونه عمل می‌کند؟

تمامی دستگا‌ه‌های اکسیژن‌ ساز از یک مکانیزم ساده برای تولید اکسیژن مورد نیاز بیماران استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها دارای یک پمپ‌اند که هوای موجود در محیط اطراف خود را می‌مکد و آن را از یک محفظه که با پودر زئولیت پر شده است، می‌گذراند. وظیفه پودر زئولیت این است که 21 % اکسیژن موجود در هوای مکیده شده را از دیگر گاز‌های موجود در آن جدا کند و به طرفی دیگر هدایت کند.

دستگاه اکسیژن‌ ساز با کمک کمپرسور، فشار اکسیژن ذخیره شده در محفظه را بالا برده و فشار آن را به 220 میلیمتر جیوه می‌رساند.

در مرحله بعد، اکسیژن فشرده شده درون محفظه به پشت فلومتر، در قسمت جلوی دستگاه، هدایت می‌شود و از نازل مخصوص به سمت بینی و دهان بیمار فرستاده می‌شود.

نکاتی که بهتر است درباره دستگاه اکسیژن‌ ساز بدانید

1- خلوص اکسیژن خروجی از دستگاه اکسیژن‌ ساز بین 90 تا 95 درصد است.

2- اگر این دستگاه روشن باشد و به وسیله مسیر خروجی به بیمار متصل نباشد، اکسیژنی را به فضای داخل اتاق اضافه نمی‌کند.

3- دستگاه‌های اکسیژن‌ ساز خانگی همگی با برق کار می‌کنند و هیچگونه باتری یا سیلندر ذخیره سازی‌ای ندارند و بعد از قطع شدن برق به طور کامل از کار خواهند افتاد.

4- این دستگاه‌ها دارای 2 نوع فیلتر هستند که عبارتند از:

- فیلتر اسفنجی یا ابر صنعتی قابل شستشو که هر هفته یک بار نیاز به شستشو دارد.

- فیلتری از جنس کاغذ مخصوص که هر 6 ماه یک بار نیاز به تعویض دارد.

5- هیچگاه دستگاه اکسیژن ساز را در حالت روشن حمل نکنید و یا به بغل نخوابانید. زیرا موتور این دستگاه به صورت معلق است و احتمال خرابی دارد.

6- یک لیوان مانومتر در قسمت خروجی دستگاه وجود دارد که وظیفه مرطوب کردن اکسیژن را بر عهده دارد. باید یک سوم این لیوان با آب مقطر یا آب جوشیده پر شود و هفته‌ای یک بار سوراخ‌های موجود بر روی نازل شلنگ درون لیوان جرم‌گیری شود. این نکته را به یاد داشته باشید که سوراخ‌ها باید با سوزن یا یک جسم نوک تیز باز شوند.

استفاده از دستگاه اکسیژن ساز برای چه کسانی توصیه می شود؟

دستگاه اکسیژن ساز خانگی عموما برای بیماران دارای نارسایی های تنفسی موسوم به COPD توسط پزشک متخصص توصیه می شود.
دراین بیماران دستگاه تنفسی فرد، توانایی لازم برای جذب اکسیژن هوا را ندارد. بنابراین اکسیژن خالص (با خلوص 90 درصد) می تواند جذب اکسیژن را بالا برده و میزان اکسیژن محلول در خون را افزایش دهد تا بیمار به زندگی عادی خود ادامه دهد.

مزیت های اکسیژن ساز

اکسیژن ساز که گاها «اکسیژن فشرده» هم گفته می شود، یک وسیله ی پزشکی است که برای اکسیژن رسانی به کسانی که به آن نیاز دارند استفاده می شود.
افرادی که به دلایل مختلف سطح اکسیژن خون‎ آنها پایین است به آن نیاز خواهند داشت.
اکسیژن سازها معمولا توسط پزشک تجویز میشوند.
اکسیژن سازها با اتصال به یک منبع برق یا به وسیله ی باتری کار می کنند.
برخی اکسیژن سازها با یک باتری الکتریکی کار می کنند که با اتصال به منبع برق شارژ میشود.
تعدادی از قطعات یک اکسیژن ساز عبارت‎اند از : کمپرسور، مخازن پودر زئولیت ، شیر برقی، بـُرد الکترونیکی و فیلتر هوا

معایب دستگاه اکسیژن ساز

دستگاه اکسیژن ساز، دستگاهی است که دارای معایب آن چنانی نمی باشد. اما با این حال، آشنایی و شناخت ایرادات و معایبی که این دستگاه دارد، سبب می شود تا بتوان در هنگام خرید اکسیژن ساز، بسیار راحت تر تصمیم گرفت. یکی از معیابی که البته تمامی دستگاه های اکسیژن ساز آن را ندارند کم بودن گنجایش اکسیژن است. در واقع باید اشاره کنیم که میزان گنجایش مناسب و ایده آل برای استفاده 24 ساعته ازاکسیژن ساز ، 5 لیتر است. به همین سبب اکسیژن ساز هایی که دارای گنجایش 5 لیتری هستند بسیار مناسب برای استفاده های روزانه هستند. اما باید اشاره کنیم که دستگاه هایی که میزان گنجایش آن ها کمتر است، می توانند برای افرادی که نیاز به استفاده مداوم از این دستگاه دارند، نا مناسب باشند.

یکی دیگر از معایب دستگاه اکسیژن ساز، صدای آن است. دستگاه های اکسیژن ساز، در هنگام کار کردن، صدا تولید می کنند. این صدا شاید آن چنان بلند نباشد. اما به مرور زمان افزایش پیدا کرده و به دنبال آن، موجب می شوند که خود بیمار و یا همراهان بیمار، از این صدا آزرده خاطر شوند. به طور کلی بیشترین میزان صدایی که ممکن است دستگاه اکسیژن ساز تولید کند، به 40 دسی بل می رسد.

شرایط نگهداری دستگاه اکسیژن ساز :

هر دستگاهی نیاز به نگهداری دارد و دستگاه اکسیژن ساز نیز از این قاعده مستثنی نیست با این تفاوت که این دستگاه نیازمند نگهداری کمتری میباشد. نکات مهم به شرح ذیل است:

۱- از قرار دادن دستگاه در محیط‌‌‌‌های پر گرد و غبار، کنار پنجره ها، روی فرش و موکت که ایجاد پرز می‌کنند خودداری فرمایید.

۲- از قرار دادن دستگاه نزدیک پرده، رادیاتور، بخاری، شومینه و غیره خودداری فرمایید. (حداقل فاصله ۳ متر)

۳- از قرار دادن دستگاه در محیط خارج از محیط اتاق (حیاط، تراس) خودداری فرمایید.

۴- دستگاه را از تابش مستقیم نور خورشید دور نگهدارید. (جلوی پنجره گذاشته نشود)

۵- اطراف دستگاه بایستی حداقل ۲۵ سانتیمتر نسبت به دیوار و اثاث دیگر فاصله داشته باشند.

۶- این دستگاه برای تولید اکسیژن نیاز به هوا دارد پس از قرار دادن آن در محیط‌‌‌‌های بسته مانند کمد و غیره که از نظر مکش هوا دستگاه را دچار مشکل می‌کند خودداری فرمایید.

۷- همیشه دستگاه اکسیژن ساز را در حالت ایستاده قرار دهید.
۸- برای تمیز کردن کابینت دستگاه ابتدا آن را از پریز برق بیرون آورده و از پارچه یا ابر مرطوب آغشته به مواد پاک کننده رقیق استفاده نمایید و از ریختن آب و حلال‌‌‌‌های نفتی بر روی دستگاه خودداری نمایید.

۹- برای استفاده بهینه از لیوان مرطوب کننده اکسیژن ساز و حفظ بهداشت باید آب لیوان هر روز و یا دو روز یکبار به صورت کامل تعویض شود.

۱۰- لطفا لیوان مرطوب کننده را هر هفته با آب و سرکه سفید شستشو دهید.

۱۱- در بعضی مدل‌‌‌‌های اکسیژن ساز فیلتر‌‌‌‌های خارجی برای ورودی هوای کمپرسور تعبیه شده است باید توجه کرد که این فیلترها حداقل هفته¬ای یک بار با آب شسته شده و کاملا خشک در سر جای خود قرار گیرند. فیلتر‌‌‌‌های داخلی دستگاه حتما باید توسط سرویسکار مجاز تعویض کردند.

۱۲- سوند اکسیژن باید از هرگونه گره خوردگی و پارگی دور بماند.

۱۳- دستگاه‌‌‌‌های اکسیژن ساز به گونه¬ای طراحی شده اند که بتوانند در ۷ روز هفته ۲۴ ساعت روشن باشند اما برای بیشتر استفاده کردن از دستگاه بهتر است پس از گذشت ۷-۸ ساعت دستگاه به مدت ۲۰ الی ۳۰ دقیقه خاموش شود. پس از ۲۰ الی ۳۰ دقیقه بیمار میتواند دوباره برای بازه زمانی ۷-۸ ساعته از دستگاه استفاده نماید. برای بیمارانی که دچار مشکل حاد ریوی هستند پیشنهاد میشود تا در زمان استراحت دستگاه از کپسول اکسیژن استفاده نمایند.

دستگاه اکسیژن ساز

دستگاه اکسیژن ساز (Oxygen Concentrator) چیست؟

دستگاه اکسیژن ساز یا همان تغلیظ کننده (غلیظ کننده) اکسیژن یکی از مهمترین و ضروری ترین وسایل پزشکی خانگی می باشد که اکسیژن مورد نیاز بیماران را بیمارانی که سطح اکسیژن یا SPO2 خون شان پایین است را تغلیظ کردن هوای محیط به اکسیژن خالص به طور مستمر تامین می کند. توجه به این نکته حایز اهمیت می باشد که استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بسیار ساده بوده و نیاز به تخصص ویژه ندارد.

دستگاه اکسیژن ساز چگونه عمل می‌کند؟

تمامی دستگا‌ه‌های اکسیژن‌ ساز از یک مکانیزم ساده برای تولید اکسیژن مورد نیاز بیماران استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها دارای یک پمپ‌اند که هوای موجود در محیط اطراف خود را می‌مکد و آن را از یک محفظه که با پودر زئولیت پر شده است، می‌گذراند. وظیفه پودر زئولیت این است که 21 % اکسیژن موجود در هوای مکیده شده را از دیگر گاز‌های موجود در آن جدا کند و به طرفی دیگر هدایت کند.

دستگاه اکسیژن‌ ساز با کمک کمپرسور، فشار اکسیژن ذخیره شده در محفظه را بالا برده و فشار آن را به 220 میلیمتر جیوه می‌رساند.

در مرحله بعد، اکسیژن فشرده شده درون محفظه به پشت فلومتر، در قسمت جلوی دستگاه، هدایت می‌شود و از نازل مخصوص به سمت بینی و دهان بیمار فرستاده می‌شود.

نکاتی که بهتر است درباره دستگاه اکسیژن‌ ساز بدانید

1- خلوص اکسیژن خروجی از دستگاه اکسیژن‌ ساز بین 90 تا 95 درصد است.

2- اگر این دستگاه روشن باشد و به وسیله مسیر خروجی به بیمار متصل نباشد، اکسیژنی را به فضای داخل اتاق اضافه نمی‌کند.

3- دستگاه‌های اکسیژن‌ ساز خانگی همگی با برق کار می‌کنند و هیچگونه باتری یا سیلندر ذخیره سازی‌ای ندارند و بعد از قطع شدن برق به طور کامل از کار خواهند افتاد.

4- این دستگاه‌ها دارای 2 نوع فیلتر هستند که عبارتند از:

- فیلتر اسفنجی یا ابر صنعتی قابل شستشو که هر هفته یک بار نیاز به شستشو دارد.

- فیلتری از جنس کاغذ مخصوص که هر 6 ماه یک بار نیاز به تعویض دارد.

5- هیچگاه دستگاه اکسیژن ساز را در حالت روشن حمل نکنید و یا به بغل نخوابانید. زیرا موتور این دستگاه به صورت معلق است و احتمال خرابی دارد.

6- یک لیوان مانومتر در قسمت خروجی دستگاه وجود دارد که وظیفه مرطوب کردن اکسیژن را بر عهده دارد. باید یک سوم این لیوان با آب مقطر یا آب جوشیده پر شود و هفته‌ای یک بار سوراخ‌های موجود بر روی نازل شلنگ درون لیوان جرم‌گیری شود. این نکته را به یاد داشته باشید که سوراخ‌ها باید با سوزن یا یک جسم نوک تیز باز شوند.

استفاده از دستگاه اکسیژن ساز برای چه کسانی توصیه می شود؟

دستگاه اکسیژن ساز خانگی عموما برای بیماران دارای نارسایی های تنفسی موسوم به COPD توسط پزشک متخصص توصیه می شود.
دراین بیماران دستگاه تنفسی فرد، توانایی لازم برای جذب اکسیژن هوا را ندارد. بنابراین اکسیژن خالص (با خلوص 90 درصد) می تواند جذب اکسیژن را بالا برده و میزان اکسیژن محلول در خون را افزایش دهد تا بیمار به زندگی عادی خود ادامه دهد.

مزیت های اکسیژن ساز

اکسیژن ساز که گاها «اکسیژن فشرده» هم گفته می شود، یک وسیله ی پزشکی است که برای اکسیژن رسانی به کسانی که به آن نیاز دارند استفاده می شود.
افرادی که به دلایل مختلف سطح اکسیژن خون‎ آنها پایین است به آن نیاز خواهند داشت.
اکسیژن سازها معمولا توسط پزشک تجویز میشوند.
اکسیژن سازها با اتصال به یک منبع برق یا به وسیله ی باتری کار می کنند.
برخی اکسیژن سازها با یک باتری الکتریکی کار می کنند که با اتصال به منبع برق شارژ میشود.
تعدادی از قطعات یک اکسیژن ساز عبارت‎اند از : کمپرسور، مخازن پودر زئولیت ، شیر برقی، بـُرد الکترونیکی و فیلتر هوا

معایب دستگاه اکسیژن ساز

دستگاه اکسیژن ساز، دستگاهی است که دارای معایب آن چنانی نمی باشد. اما با این حال، آشنایی و شناخت ایرادات و معایبی که این دستگاه دارد، سبب می شود تا بتوان در هنگام خرید اکسیژن ساز، بسیار راحت تر تصمیم گرفت. یکی از معیابی که البته تمامی دستگاه های اکسیژن ساز آن را ندارند کم بودن گنجایش اکسیژن است. در واقع باید اشاره کنیم که میزان گنجایش مناسب و ایده آل برای استفاده 24 ساعته ازاکسیژن ساز ، 5 لیتر است. به همین سبب اکسیژن ساز هایی که دارای گنجایش 5 لیتری هستند بسیار مناسب برای استفاده های روزانه هستند. اما باید اشاره کنیم که دستگاه هایی که میزان گنجایش آن ها کمتر است، می توانند برای افرادی که نیاز به استفاده مداوم از این دستگاه دارند، نا مناسب باشند.

یکی دیگر از معایب دستگاه اکسیژن ساز، صدای آن است. دستگاه های اکسیژن ساز، در هنگام کار کردن، صدا تولید می کنند. این صدا شاید آن چنان بلند نباشد. اما به مرور زمان افزایش پیدا کرده و به دنبال آن، موجب می شوند که خود بیمار و یا همراهان بیمار، از این صدا آزرده خاطر شوند. به طور کلی بیشترین میزان صدایی که ممکن است دستگاه اکسیژن ساز تولید کند، به 40 دسی بل می رسد.

شرایط نگهداری دستگاه اکسیژن ساز :

هر دستگاهی نیاز به نگهداری دارد و دستگاه اکسیژن ساز نیز از این قاعده مستثنی نیست با این تفاوت که این دستگاه نیازمند نگهداری کمتری میباشد. نکات مهم به شرح ذیل است:

۱- از قرار دادن دستگاه در محیط‌‌‌‌های پر گرد و غبار، کنار پنجره ها، روی فرش و موکت که ایجاد پرز می‌کنند خودداری فرمایید.

۲- از قرار دادن دستگاه نزدیک پرده، رادیاتور، بخاری، شومینه و غیره خودداری فرمایید. (حداقل فاصله ۳ متر)

۳- از قرار دادن دستگاه در محیط خارج از محیط اتاق (حیاط، تراس) خودداری فرمایید.

۴- دستگاه را از تابش مستقیم نور خورشید دور نگهدارید. (جلوی پنجره گذاشته نشود)

۵- اطراف دستگاه بایستی حداقل ۲۵ سانتیمتر نسبت به دیوار و اثاث دیگر فاصله داشته باشند.

۶- این دستگاه برای تولید اکسیژن نیاز به هوا دارد پس از قرار دادن آن در محیط‌‌‌‌های بسته مانند کمد و غیره که از نظر مکش هوا دستگاه را دچار مشکل می‌کند خودداری فرمایید.

۷- همیشه دستگاه اکسیژن ساز را در حالت ایستاده قرار دهید.
۸- برای تمیز کردن کابینت دستگاه ابتدا آن را از پریز برق بیرون آورده و از پارچه یا ابر مرطوب آغشته به مواد پاک کننده رقیق استفاده نمایید و از ریختن آب و حلال‌‌‌‌های نفتی بر روی دستگاه خودداری نمایید.

۹- برای استفاده بهینه از لیوان مرطوب کننده اکسیژن ساز و حفظ بهداشت باید آب لیوان هر روز و یا دو روز یکبار به صورت کامل تعویض شود.

۱۰- لطفا لیوان مرطوب کننده را هر هفته با آب و سرکه سفید شستشو دهید.

۱۱- در بعضی مدل‌‌‌‌های اکسیژن ساز فیلتر‌‌‌‌های خارجی برای ورودی هوای کمپرسور تعبیه شده است باید توجه کرد که این فیلترها حداقل هفته¬ای یک بار با آب شسته شده و کاملا خشک در سر جای خود قرار گیرند. فیلتر‌‌‌‌های داخلی دستگاه حتما باید توسط سرویسکار مجاز تعویض کردند.

۱۲- سوند اکسیژن باید از هرگونه گره خوردگی و پارگی دور بماند.

۱۳- دستگاه‌‌‌‌های اکسیژن ساز به گونه¬ای طراحی شده اند که بتوانند در ۷ روز هفته ۲۴ ساعت روشن باشند اما برای بیشتر استفاده کردن از دستگاه بهتر است پس از گذشت ۷-۸ ساعت دستگاه به مدت ۲۰ الی ۳۰ دقیقه خاموش شود. پس از ۲۰ الی ۳۰ دقیقه بیمار میتواند دوباره برای بازه زمانی ۷-۸ ساعته از دستگاه استفاده نماید. برای بیمارانی که دچار مشکل حاد ریوی هستند پیشنهاد میشود تا در زمان استراحت دستگاه از کپسول اکسیژن استفاده نمایند.